Democratie past niet in achterkamertjes

Op de opiniepagina van Trouw verscheen vandaag (24 juni) een bijdrage van mijn hand over de herziening van het belastingstelsel. Een pleidooi om een open debat te voeren en burgers erbij te betrekken. Klik hier voor de complete pagina experiment met democratie

Omdat de krantenpagina misschien minder prettig leest, hieronder de tekst:

Laat burger mee praten over belasting

Kabinet en coalitiepartijen zijn eruit. Een selectie uit de oppositie mag meepraten als ze maar niet al te kritisch zijn. Halbe Zijlstra meldt dat de ervaring leert dat een openbaar debat niet bijdraagt aan een oplossing. En openbaar lijkt dan alleen betrekking te hebben op een debat in de Tweede Kamer.
De ervaring leert vooral dat bij grote wijzigingen achteraf reparatiewetgeving nodig is om de onbedoelde effecten weer te corrigeren. Het kabinet zou ook kunnen profiteren van de wijsheid en ervaring die in de samenleving aanwezig is.

Een gedachte-experiment:

Stel dat we een G1000 organiseren zoals dat in België is geïnitieerd door David van Reybrouck; een initiatief dat in een aantal gemeenten in Nederland navolging heeft gekregen.
Persoonlijk was ik aanwezig bij de G1000 in Amersfoort. Een dag na de gemeenteraadsverkiezing mochten burgers – uitgenodigd op basis van loting – in gesprek over de agenda van de gemeenteraad voor de komende periode. Naast de burgers – die de meerderheid vormden – waren politici, ambtenaren en kunstenaars uitgenodigd.

Voor een landelijke G1000 zou je ook kunnen denken aan tienmaal een G100 verspreid over het land. We zijn gewend dat burgers geen andere stem hebben dan een vakje rood kleuren in het stemhokje. Het grote voordeel van loting is dat burgers nu echt stem krijgen. Aanvullend zouden economen, werkgevers, fiscalisten, filosofen etc. op basis van hun deskundigheid kunnen worden uitgenodigd.

De deelnemers beoordelen de voorstellen die er liggen. Wat zijn de onderliggende uitgangspunten? Bekend is al dat arbeid minder belast wordt en dat het stelsel eenvoudiger wordt. Welke uitgangspunten worden er verder gehanteerd? Gaan deze uitgangspunten ook daadwerkelijk gerealiseerd worden? Waar zitten mogelijke haken en ogen in de uitvoeringspraktijk?
Ik schat dat een tweedaagse sessie heel wat input oplevert waarmee de wetgever – en dus de samenleving – zijn voordeel kan doen.

De opbrengst

De opbrengst is daarmee tweeërlei: 1. Een kwalitatief betere wetgeving en 2. een experiment met een nieuwe vorm van democratie. Dit laatste geeft ook een impuls aan grotere betrokkenheid van burgers bij ‘Den Haag’.

 

G1000 – Democratie 2.0 in Amersfoort

22 januari 2014

G1000 in België
G1000 in België

1000 burgers van Amersfoort gaan drie dagen na de gemeenteraadsverkiezing praten over de agenda voor de komende vier jaar. Een initiatief geïnspireerd door de G1000 in België toen het de politici daar maar niet lukte om een kabinet te formeren.
Een prachtig initiatief om burgers meer te betrekken bij de gemeentepolitiek én een cadeautje voor de nieuw gekozen gemeenteraad. Direct bij de start krijgt de nieuwe raad op een presenteerblaadje aangereikt wat er leeft in de stad. Wat zijn de belangrijke thema’s, wat de problemen – en misschien ook wel – waar vind je het probleemoplossend vermogen?

In oktober 2013 is het initiatief voor G1000 Amersfoort belangeloos gestart door Harm van Dijk als burger van Amersfoort. Nu, drie maanden later, ligt er een indrukwekkend programma, is er een website en is er een stevig team vrijwilligers dat de organisatie trekt.
Ik was te gast met een tiental anderen bij een bijeenkomst georganiseerd door één van de 15 ambassadeurs van de G1000, Jos van Oord. Door middel van persoonlijke informatierondes wordt het idee verder verspreid – als kringen in het water. De aanwezigen deelden scepsis en enthousiasme en een aantal zegden actieve bijdragen toe.

Hoe werkt het?

600 Burgers worden geloot uit de aanmeldingen naar aanleiding van 10.000 uitnodigingen die op 14 februari worden verspreid. Verder worden er gericht 100 mensen uitgenodigd uit de creatieve hoek, 100 ambtenaren en politici, 100 werkgevers en 100 ‘secretarissen’ die een ondersteunende rol vervullen. Deze 1000 mensen gaan in wisselende samenstelling en werkvormen met elkaar in dialoog.

WIJ-THORBECKE

Sinds mei vorig jaar ben ik betrokken bij WIJ-THORBECKE. Een burgerinitiatief waarin gezocht wordt naar oplossingen voor de groter wordende kloof tussen burgers en landelijke politiek.
En sinds ik hierbij betrokken ben, ontdek ik dat er veel initiatieven worden ontwikkeld om ons democratisch systeem te verbeteren. Zoals Publieke Veranderaars met sleutelwoorden als verbeelden, innoveren, motiveren, verbinden, leren, netwerken, cocreëren, delen, plezier maken, uitdagen, doorbreken, ontmoeten.
Ik word blij van zulke initiatieven.

Op dit moment wordt de politiek teveel bepaald door de waan van de dag, door media-hypes. Het huidige systeem vraagt van politieke partijen om te focussen op de verschillen. Coalitievorming en de behoefte om te scoren, maken dat kiezers zich niet herkennen in hun bestuur, zowel landelijk als plaatselijk. De uitspraak dat democratie het minst slechte overheidssysteem zou zijn, is toe aan een update.
Gezamenlijk werken aan een beter Nederland moet meer prioriteit krijgen. Dat vraagt om meer oog voor een maatschappijvisie voor de lange termijn. Waar willen we met elkaar naartoe? Hoe zorgen we met elkaar voor een leefbare samenleving die bestuurbaar is. Partijpolitieke belangen komen dan op het tweede plan.

Ik hoop van harte dat ik word uitgenodigd voor de G1000 van Amersfoort op 22 maart. Het wordt een bruisende dag met ongetwijfeld mooie resultaten. Het is in ieder geval een inspirerende impuls voor het democratisch proces.