De vrije wil bestaat niet? En hoe zit het dan met verantwoordelijkheid

Steeds meer mensen redden het niet en voelen zich slachtoffer van de omstandigheden. Veel kinderen worden niet meer opgevoed met verantwoordelijkheid voor zichzelf en hun omgeving. Is er een samenhang?

In een recent artikel over obesitas (Marie-Jose Calkhoven, Trouw 20-1-2012) wordt het hedendaagse denken over obesitas als ziekte geschetst. De obese mens als slachtoffer van genen en omgeving. Je bent voorbestemd om dik te zijn. Slachtoffer van de alom aanwezige verleidingen. De schrijfster neemt stelling tegen dit predestinatiedenken.
Het artikel sluit af met: “….. de vrije wil bestaat dan inderdaad niet meer omdat zij niet langer wordt erkend en beoefend.

Sinds de introductie van de pil en het kleiner worden van de gezinnen, krijgen kinderen onbeperkt de ruimte om kind te zijn. Verantwoordelijkheid nemen voor jezelf en je omgeving wordt niet meer geleerd. In de jaren ’80 werkte ik met herintreedsters. In dilemma’s rond de combinatie van werk en zorg hoorde ik nogal eens zeggen dat je kinderen toch niet de verantwoordelijkheid kon geven voor bijv. het meenemen van een jonger broertje of zusje uit school. Er is echt nog geen kind minder geworden van verantwoordelijkheid dragen naar een maat die klopt bij het kind. De meeste kinderen waarderen het als ze verantwoordelijkheid krijgen en ervoor worden geprezen als ze dit goed doen.
Kinderen worden naar activiteiten gebracht en gehaald – de bekende achterbankgeneratie. Tieners worden na het stappen opgehaald. Maar misschien getuigt een cursus zelfverdediging – inclusief de psychologische kant ervan – wel van meer zorg en pedagogische waarde.
De generatie die zelf opgroeide in een tijd waarin kinderen onbeperkt kind mochten zijn, voedt nu de eigen kinderen op. Maakt verantwoordelijkheid leren nog deel uit van die opvoeding?

Steeds meer mensen redden het niet. Bureaus voor schuldhulpverlening kunnen de vraag niet meer aan. Jongeren ‘moeten’ de nieuwste smartphone en het liefst nu. Is dit net als obesitas de schuld van de commercie?
Het leven wordt steeds ingewikkelder. Dit vraagt dus om opvoeders zich bewust zijn van het belang van het leren groeien in verantwoordelijkheid voor jezelf en voor je omgeving.
Hoe zit het met hun probleemoplossend vermogen als je dat niet leert en beoefent? Zelfredzaamheid is een hot item. Als we dat als kind niet leren, vallen er meer slachtoffers.