Gedroomde samenleving

wordleGC

Op 30 december werd in Trouw mijn reactie op een artikel geplaatst over oplossingen voor het fileprobleem onder de kop “De file is het echte probleem niet”.
Omdat het artikel in Trouw alleen bereikbaar is voor abonnees én omdat ik hierin het beeld schets van mijn ‘gedroomde samenleving’ nu voor iedereen leesbaar als blog.

Buiten het kader durven denken

Prima kop “De file is het echte probleem niet” (Trouw, De Verdieping van zaterdag 27 december) maar de oplossing wordt vooral gezocht binnen het bestaande kader.
Als we het fileprobleem plaatsen in het kader van de omslag van het industriële tijdperk naar het digitale tijdperk dan zien we dat de oplossing in een hele andere richting ligt. Veel banen verdwijnen door de technologische ontwikkelingen. Er kan meer ‘op afstand’ gewerkt worden – zelfs in sectoren als de zorg.

Neem de ruimte voor wat er echt toe doet

Er ontstaat dus ruimte om na te denken over wat we echt belangrijk vinden. Praat eens met mensen die ernstig ziek zijn (geweest), een wereldreis hebben gemaakt, een diepe existentiële crisis hebben doorgemaakt en je ontdekt dat economische belangen ergens onderaan bungelen op het lijstje van belangrijke zaken. Ja, bestaanszekerheid is belangrijk maar als daaraan in de basis is voldaan, dan zijn andere zaken en waarden veel belangrijker. Zaken die er echt toe doen.

Een 25-urige werkweek ligt binnen bereik dankzij allerlei digitale oplossingen. Als dat het punt op de horizon wordt, ontstaat er ruimte voor zaken als mantelzorg, vrijwilligerswerk. Het werk dat gedaan moet worden, kan eerlijker verdeeld waardoor niet de één (te) lange werkweken maakt en de ander zich suf solliciteert. Er ontstaat een ontspannen samenleving waarin mensen minder stress ervaren en minder ziek worden. Ik zie het ook om mij heen: zelfstandige professionals die er niet meer aan moeten denken om als interimmer dagelijks vroeg de deur uit te moeten en er ’s avonds laat weer in. Dan maar liever wat minder verdienen.

Dichtbij

En – in de context van het fileprobleem – ontdekken we dat de file grotendeels is opgelost. Mensen zitten nog maar twee of drie dagen op de weg naar hun werk in plaats van vijf. Of ze werken als ZP-er bij de dichtstbijzijnde Seats2Meet-vestiging waar ze op de fiets naar toe kunnen. Voedsel komt uit de streek, dat maakt dat het vervoer van producten teruggedrongen wordt. De deeleconomie draagt ook zijn steentje bij via auto-delen, peerby of de maaltijd die je buurman voor je kookt. Technologische oplossingen dragen bij door andere transportsystemen voor goederen (drones?).

Verlangen

Ik zie een samenleving waarin mensen verlangen naar ontspannen je geld verdienen (of toch basisloon?) en ruimte ervaren voor de zaken die er echt toe doen. De 25-urige werkweek past daar uitstekend bij en de file is echt het probleem niet meer.

Nederland kantelt

Op 27 november lanceerde hoogleraar transities Jan Rotmans in Pakhuis de Zwijger zijn nieuwe boek: Verandering van tijdperk, Nederland kantelt.verandering-van-tijdperk-w
Via lifestream was de bijeenkomst te volgen; het aantal beschikbare kaarten was al snel op.
De grote lijn van zijn verhaal: we zitten in een economische, ecologische en institutionele crisis en daarachter is sprake van een morele crisis. Crisis betekent kans, de kans om de beweging te maken naar nieuwe instituties en nieuwe vormen van samenwerking die we nodig hebben. De huidige instituties zijn ontstaan als antwoord op de industriële revolutie. Deze instituties voldoen niet meer in de huidige digitale revolutie. De netwerksamenleving vraagt om nieuwe flexibeler vormen. De menselijke maat moet weer terug. Het moet radicaal anders maar er is angst voor de echte verandering.

Volgens Rotmans zullen drie van de vijf grote organisaties gaan verdwijnen. Grote organisaties zijn gebaseerd op gestold wantrouwen. Er ontstaan veel burgerinitiatieven als antwoord op de behoeften van deze tijd; mogelijk gemaakt door de digitalisering. De coöperatie lijkt een belangrijk antwoord op de vraag naar nieuwe vormen.
Rotmans onderscheidt drie typen vernieuwers binnen de beweging naar een nieuw tijdperk: kantelaars, koplopers en vernieuwers. Deeleconomie ziet hij als een belangrijke bron van vernieuwing. Je moet wel samenwerken en kennis delen om tot innovatieve concepten te komen. In je eentje red je het niet meer. Patenten en octrooien hebben hun langste tijd gehad. Innovaties komen beschikbaar en anderen kunnen er op doorbouwen.
Freek de Jonge sprak ook. Een paar regels uit zijn voordracht:

wees niet bang, je mag opnieuw beginnen /

wees niet bang voor al te grote dromen /

wees niet bang voor wat ze van je vinden.

Tegenlicht over de deeleconomie

Drie dagen later was de deeleconomie onderwerp van de uitzending van Tegenlicht.
Hier werd een andere kant belicht van concepten als Uber en Airbnb. [Uber is een internetonderneming die personenvervoer aanbiedt in verschillende landen. Het bedrijf verbindt via zijn mobiele app klanten in 42 landen met officiële taxichauffeurs, maar ook met privéchauffeurs.]
Er wordt niet gedeeld van overvloed maar er ontstaat een nieuwe werkende klasse die niet beschermd wordt, geen minimuminkomen heeft etc. Het idee achter Uber: je hebt een plek over in je auto en stelt die beschikbaar en op dat moment ben je taxi. De praktijk is dat mensen zonder werk een autootje kopen en voor Uber gaan taxiën. Uber kan, als de hype op zijn hoogst is, de tarieven terugschroeven en zelf cashen op de beurs.
Via Airbnb verhuren particulieren een logeerkamer aan onbekenden. Airbnb is hiermee de grootste ‘hotelketen’. Je kunt meedraaien in concepten als Uber en Airbnb door je gegevens beschikbaar te stellen. Immers je persoonlijke gegevens vormen de basis voor vertrouwen tussen deelnemers die elkaar niet kennen. En deze persoonlijke gegevens zijn geld waard voor de eigenaren van de ondernemingen.
De boodschap: wees waakzaam!! Kijk bij nieuwe concepten goed naar de belangen en verdienmodellen. Wat zijn de consequenties voor de deelnemers.

In de bijeenkomst gaf Jan Rotmans nog hoog op over initiatieven als Uber. Ik ben benieuwd of hij Tegenlicht heeft gezien en nog steeds enthousiast is. Peerby is ook een prachtig initiatief: je leent spullen van mensen bij jou in de buurt. Vooral handig voor spullen die je maar zelden gebruikt. Maar nog even en dan is deze startup ook veel geld waard op de beurs.
Nieuwe initiatieven lijken op deze manier vervormd te worden door het Angelsaksische denken. Het lijkt een 19e eeuws kapitalisme waarin de ondernemer rijk wordt en de werknemer uitgebuit. Ik ben niet gecharmeerd van vakbonden maar er ontstaat een nieuwe markt.
De les die hier geleerd kan worden: onderzoekt alle dingen en behoudt het goede. Niet alles wat nieuw is en gebaseerd op de deeleconomie, is het waard om omarmd te worden. Ook de beweging van kantelaars en koplopers moet scherp en kritisch blijven op nieuwe ontwikkelingen en initiatieven.

Coöperaties

Het meest kansrijk lijken kleinschalige initiatieven. Een van de betere voorbeelden vind ik de broodfondsen. 20 – 50 mensen verenigen zich in een coöperatie en zijn elkaars verzekering bij ziekte en arbeidsongeschiktheid. Kleinschalig genoeg om te kunnen werken op basis van vertrouwen in plaats van controle. Geen verdienmodel en de menselijke maat is gegarandeerd. Tegenover globalisering zoeken we de versterking van kleine verbanden. Geen ingewikkelde producten maar eenvoudige verbindingen tussen mensen. Voor iedereen te begrijpen. De inspanningen van deelnemers zijn in principe gelijk maar ook het profijt.

Toch even terug naar de bijeenkomst met Jan Rotmans.
Twee vragen werden gesteld: 1. wat voor samenleving willen we en 2. Op welke manier willen we ons geld verdienen?
Dan denk ik aan het onderzoek waaruit bleek dat vrijwilligerswerk voor mensen met een bijstandsuitkering de afstand tot de arbeidsmarkt vergroot in plaats van verkleind. Een verrassende uitkomst maar toch ook weer niet. Mensen verbinden zich met de organisatie waar zij hun vrijwilligerswerk doen en ervaren het vaak als meer zinvol dan het werk dat ze voorheen betaald deden. En – niet onbelangrijk – het tempo ligt vaak wat lager: onthaasting. Er is tijd voor wat er echt toe doet, voor bijv. menselijk contact als je vrijwilligerswerk doet in de zorg.

Ik denk dat dit onderzoek aantoont wat voor samenleving we willen. Een basisinkomen voor iedereen kan het mogelijk maken dat we van waarde zijn, waardevol werk doen en ontspannen kunnen leven. Intussen kunnen we het verlies van banen als gevolg van automatisering dankbaar omarmen.

 

G1000 – Democratie 2.0 in Amersfoort

22 januari 2014

G1000 in België
G1000 in België

1000 burgers van Amersfoort gaan drie dagen na de gemeenteraadsverkiezing praten over de agenda voor de komende vier jaar. Een initiatief geïnspireerd door de G1000 in België toen het de politici daar maar niet lukte om een kabinet te formeren.
Een prachtig initiatief om burgers meer te betrekken bij de gemeentepolitiek én een cadeautje voor de nieuw gekozen gemeenteraad. Direct bij de start krijgt de nieuwe raad op een presenteerblaadje aangereikt wat er leeft in de stad. Wat zijn de belangrijke thema’s, wat de problemen – en misschien ook wel – waar vind je het probleemoplossend vermogen?

In oktober 2013 is het initiatief voor G1000 Amersfoort belangeloos gestart door Harm van Dijk als burger van Amersfoort. Nu, drie maanden later, ligt er een indrukwekkend programma, is er een website en is er een stevig team vrijwilligers dat de organisatie trekt.
Ik was te gast met een tiental anderen bij een bijeenkomst georganiseerd door één van de 15 ambassadeurs van de G1000, Jos van Oord. Door middel van persoonlijke informatierondes wordt het idee verder verspreid – als kringen in het water. De aanwezigen deelden scepsis en enthousiasme en een aantal zegden actieve bijdragen toe.

Hoe werkt het?

600 Burgers worden geloot uit de aanmeldingen naar aanleiding van 10.000 uitnodigingen die op 14 februari worden verspreid. Verder worden er gericht 100 mensen uitgenodigd uit de creatieve hoek, 100 ambtenaren en politici, 100 werkgevers en 100 ‘secretarissen’ die een ondersteunende rol vervullen. Deze 1000 mensen gaan in wisselende samenstelling en werkvormen met elkaar in dialoog.

WIJ-THORBECKE

Sinds mei vorig jaar ben ik betrokken bij WIJ-THORBECKE. Een burgerinitiatief waarin gezocht wordt naar oplossingen voor de groter wordende kloof tussen burgers en landelijke politiek.
En sinds ik hierbij betrokken ben, ontdek ik dat er veel initiatieven worden ontwikkeld om ons democratisch systeem te verbeteren. Zoals Publieke Veranderaars met sleutelwoorden als verbeelden, innoveren, motiveren, verbinden, leren, netwerken, cocreëren, delen, plezier maken, uitdagen, doorbreken, ontmoeten.
Ik word blij van zulke initiatieven.

Op dit moment wordt de politiek teveel bepaald door de waan van de dag, door media-hypes. Het huidige systeem vraagt van politieke partijen om te focussen op de verschillen. Coalitievorming en de behoefte om te scoren, maken dat kiezers zich niet herkennen in hun bestuur, zowel landelijk als plaatselijk. De uitspraak dat democratie het minst slechte overheidssysteem zou zijn, is toe aan een update.
Gezamenlijk werken aan een beter Nederland moet meer prioriteit krijgen. Dat vraagt om meer oog voor een maatschappijvisie voor de lange termijn. Waar willen we met elkaar naartoe? Hoe zorgen we met elkaar voor een leefbare samenleving die bestuurbaar is. Partijpolitieke belangen komen dan op het tweede plan.

Ik hoop van harte dat ik word uitgenodigd voor de G1000 van Amersfoort op 22 maart. Het wordt een bruisende dag met ongetwijfeld mooie resultaten. Het is in ieder geval een inspirerende impuls voor het democratisch proces.

Transitie naar een nieuw tijdperk

We kijken ernaar uit dat de economie weer groeit en meer nog dat de werkloosheid daalt. Maar we doen er alles aan om de economie te laten krimpen. De crisis maakt duidelijk dat er tegengestelde krachten aan het werk zijn. Aan de ene kant werken ‘oude oplossingen’ niet meer. Maar er zijn nog veel mensen die denken dat we weer terug kunnen naar de gevestigde orde van vóór de crisis – het denken dat hoort bij de oude economische systemen. We zitten in een overgang naar een nieuw tijdperk en dat vraagt op nieuwe oplossingen; om omdenkers en frisdenkers.

5 december 2013

Op de rem of de positieve krachten versterken?

We kijken ernaar uit dat de economie weer groeit en meer nog dat de werkloosheid daalt. Maar we doen er alles aan om de economie te laten krimpen. De crisis maakt duidelijk dat er tegengestelde krachten aan het werk zijn. Aan de ene kant werken ‘oude oplossingen’ niet meer. Maar er zijn nog veel mensen die denken dat we weer terug kunnen naar de gevestigde orde van vóór de crisis – het denken dat hoort bij de oude economische systemen. We zitten in een overgang naar een nieuw tijdperk en dat vraagt op nieuwe oplossingen; om omdenkers en frisdenkers.

Deze week las ik in Trouw (3 december) een paar berichtjes die samen een beeld schetsen van onze maatschappij anno nu dat mij in verwarring brengt.

  • De armoede in Nederland stijgt naar 1,2 miljoen mensen.
  • Het groeitempo van de Nederlandse industrie is het hoogste in Europa.
  • Solidariteit onder druk in gezondheidszorg.
  • Een ingezonden brief met de oproep om verplicht vrijwilligerswerk voor uitkeringsgerechtigden om te keren: “geef vrijwilligers die geen eigen inkomen hebben een uitkering”.

Het begrip participatiesamenleving is ‘besmet’ doordat de promotie ervan vooral lijkt ingegeven door de wens/ noodzaak om te bezuinigen. Ik gebruik de term toch omdat het voor mij ook op een positieve manier uitdrukt dat iedereen het recht heeft om te participeren, mee te doen, zijn of haar bijdrage te leveren. Maar eigenlijk is de term participatiesamenleving ook een pleonasme. Samen leven kan toch alleen als je participeert?

Terug naar de krant

Het groeitempo van de Nederlandse industrie is het hoogste in Europa. Mij verrast dit bericht. Ik heb steeds begrepen dat Duitsland het zoveel beter doet vanwege de maakindustrie. Het zal wel vooral in de omvang zitten maar de industrie beslaat in Nederland 1/5 van het bruto binnenlands product. Dat is toch wel zo substantieel dat deze prestatie meer aandacht verdient. Er is zelf sprake van een capaciteitsprobleem. Grondstoffen én gekwalificeerde medewerkers. Waar blijven de omscholingsprojecten? Deze groei komt toch niet uit de lucht vallen? Wie anticipeert op deze ontwikkelingen?

Tegelijkertijd groeit armoede in Nederland.Het is droef dat in een welvarend land waarin het aantal zeer rijken groeit ook de armoede toeneemt. Kijk naar de voedselbanken; je zit echt in de problemen voordat je in aanmerking komt voor een voedselpakket.
Ik zie en hoor het ook op mij heen. Mensen die door langdurige werkloosheid in de bijstand terecht komen. ZZP’ers die het hoofd niet langer boven water houden. Banken die niet bereid zijn mee te denken; zelfs niet als je kunt aantonen dat er alleen sprake is van een liquiditeitsprobleem. Als die grote opdrachtgever nu maar op tijd aan zijn verplichtingen zou voldoen dan zou je het wel redden. Maar de bank geeft je geen uitstel bij de betaling van je hypotheek. De bank creëert daarmee zijn eigen probleem en de ZZP’er is de wanhoop nabij.

Het derde bericht: in de gezondheidszorg staat de solidariteit onder druk. De schrijver van het artikel doelt hier mee op de basisverzekering die steeds smaller wordt terwijl ook de aanvullende pakketten kleiner worden. Het basisidee van een verzekering is een dekking tegen kosten die je niet zelf kunt dragen. Kwetsbare groepen (niet gezond en/of een kleine portemonnee) zijn hiermee aangewezen op een duurdere verzekering (aanvullende dekking) dan gezonde mensen met een goed inkomen. Voor deze laatste is het risico immers kleiner en de draagkracht, voor het geval je toch meer nodig hebt, groter. Is het fundament van een participatiesamenleving niet gebaat bij meer ruimte voor solidariteit?

Het laatste bericht verraste me in positieve zin: een ingezonden brief met de oproep om de druk op uitkeringsgerechtigden richting vrijwilligerswerk om te keren: “geef vrijwilligers die geen eigen inkomen hebben een uitkering”.
Zou dit niet meer bijdragen aan een participatiesamenleving? Ik denk niet dat de schrijver dit 1 op 1 zou willen doorvoeren maar ik houd van dit soort creatieve gedachten #omdenken.

Gebrek aan leiderschap – van goede wil maar het spoor bijster

We willen met elkaar wel de goede kant op bewegen maar het lijkt wel twee stappen voorwaarts en ook weer twee stappen achterwaarts. Zoals het bericht dat slechts één op de vijf jongeren een passende baan vindt. Ondanks de ontgroening. Ouderen moeten langer blijven werken waardoor er minder banen vrijkomen voor instromers. (Trouw 4 december) Beleid lijkt veelal houtje-touwtje zonder visie op het geheel. We trekken aan de ene kant van het huis en zien niet dat het aan de andere kant op instorten staat. We willen dat de economie groeit en intussen worden vaste banen flexbanen en flexbanen worden ex-banen. Vrijwilligerswerk wordt aangemoedigd maar tegen welk prijs?

We kijken ernaar uit dat de economie weer groeit en meer nog dat de werkloosheid daalt. Maar we doen er alles aan om de economie te laten krimpen. Tarieven dalen en werk waarvoor tot voor kort betaald werd, wordt nu onbetaald gedaan. Verzorgingshuizen zijn niet meer rendabel vanwege de gewijzigde financiering.

De argumenten waarmee veel van deze maatregelen zijn onderbouwd zijn op zich niet onredelijk of onverstandig maar de wijze waarop – zonder overgangsmaatregelen – is schadelijk voor mensen en voor de samenleving als geheel. Zoals gezegd: men is van goede wil maar het spoor bijster.

De maakbare samenleving bestaat niet maar er zijn wel veel positieve en creatieve ideeën en oplossingen. En de oplossingen lijken soms zo voor de hand te liggen.
De crisis maakt duidelijk dat er tegengestelde krachten aan het werk zijn. Aan de ene kant werken ‘oude oplossingen’ niet meer. Maar er zijn nog veel mensen die denken dat we weer terug kunnen naar de gevestigde orde van vóór de crisis – het denken dat hoort bij de oude economische systemen.

Overgang naar een nieuw tijdperk

Gelukkig zijn er ook veel frisdenkers en omdenkers die nieuwe mogelijkheden zien in deze overgang naar een nieuw tijdperk.omdenkers
Wat kunnen we doen om deze krachten te versterken?

Zorgen over de zorg

Er gebeurt nogal wat in de zorg. Werk jij als professional in de zorg? Ik wil graag mensen interviewen die zien wat er misgaat, die mee willen denken over hoe het anders kan. Ik weet nog niet waar dit toe leidt. Misschien een E-book? Een zwartboek, een ideeënboek? Of een receptenboek voor een betere organisatie van de zorg?
Stuur een e-mail dan maken we een afspraak voor een interview.

handen29 november 2013

Zorgen over de zorg? Wie deelt zijn zorgen met mij?

Er gebeurt nogal wat in de zorg. Drie transities naar de gemeenten; financieringsstromen veranderen; zorg en wonen uit elkaar zonder overgangsregeling. Professionals voelen zich niet gehoord en gezien. Bewoners maken zich zorgen of ze nog wel kunnen blijven wonen; familie maakt zich zorgen over geliefden die afhankelijk zijn van zorg.
Meer informatie

Als ik mensen in mijn omgeving spreek die in of voor de zorg werken dan ben ik bang dat we over vijf jaar een parlementaire enquête krijgen naar wat hier is misgegaan en hoe we het zo ver hebben kunnen laten komen.

Ik wil graag mensen interviewen die zien wat er misgaat, die mee willen denken over hoe het anders kan.  Ik weet nog niet waar dit toe leidt. Misschien een E-book? Een zwartboek, een ideeënboek? Of een receptenboek voor een betere organisatie van de zorg?

Ik laat me graag verrassen door het proces. Ben jij of ken jij een zorgprofessional? Stuur een e-mail dan maken we een afspraak voor een interview.

“Ze zijn er nog …”

“Ze zijn er nog …” zei de man. Ik keek hem vragend aan. “Aardige mensen”, lichtte hij toe.
Hij pakte spontaan een tweede vrachtje uit mijn auto en liep het trapje op om de stapel laminaat in de container te gooien.

19 juli 2013

 “Ze zijn er nog …”, zei de man. Ik keek hem vragend aan. “Aardige mensen”, lichtte hij toe.
Hij pakte spontaan een tweede vrachtje uit mijn auto en liep het trapje op om de stapel laminaat in de container te gooien.
Na onze verhuizing moest heel veel worden afgevoerd waaronder de laminaatvloer. In twee keer paste het in mijn Matiz maar de bijrijdersstoel was door de lading niet beschikbaar. Ik stond daar dus zonder Paul die mij had geholpen om de auto in te laden.

“Ik weet het”, antwoordde ik de man, “maar hulp die mij spontaan wordt aangeboden, maakt me wel heel blij. Mijn hartelijke dank”. En samen gooiden we de overige planken in de container.

Ik wist altijd al dat er aardige mensen zijn die ‘om niet’ bereid zijn wat voor een ander te doen maar deze dagen was ik mij er zeer van bewust. Immers Paul, Marie-Louise en John, Jenny en Dennis, Loes, Robert-Jan en Tilly, Wies en Ruud, Theo, Edwin, Eduard, Bart, Irene en Teun hadden ons geweldig geholpen bij de verhuizing. En dan ook een wildvreemde voorbijganger bij het grof vuil die er zelf kwam om een en ander af te voeren. Hij kwam met een busje van Mercuur – even reclame maken voor dé banketbakker van Amersfoort. Heeft hij wel verdiend.

Er gaan nog wel eens discussies over de drijfveren om wat voor een ander te doen. Sommigen ontkennen het bestaan van altruïsme en zeggen dat mensen anderen helpen om zich zelf goed te voelen. Als dat zo is – wat is er mis mee? Een collega-coach (psycholoog) roemde het als mogelijke ‘therapie’; als je je niet goed voelt, ga dan wat voor een ander doen. Daar word je vanzelf positiever en minder somber van.
En toch denk ik dat veel mensen echt belangeloos (buiten)gewoon aardig zijn en behulpzaam. En soms kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat mensen dat in een professionele setting minder vanzelfsprekend doen. Belemmeren de professionele codes mensen om gewoon aardig te zijn?

Solidariteit

Solidariteit staat onder druk. Solidariteit tussen generaties. Solidariteit met mensen die meer zorg nodig hebben en daarom als een ‘kostenpost’ worden gezien voor de mensen die gezond zijn.
Wordt solidariteit niet juist ondergraven wordt door alle negatieve aandacht.
Gelukkig de gezonde mens; het kan morgen zomaar anders zijn.
Gelukkig de mens die financieel voor zichzelf kan zorgen – ook op zijn oude dag.
Echte solidariteit is gebaat bij minder streven naar het eigen belang en meer naar het gemeenschappelijk belang. Bij solidariteit moet ik denken aan het verhaal van de ganzen.

29 maart 2013

Ik hoor en lees veel over solidariteit die onder druk staat. Solidariteit tussen generaties.
Solidariteit met mensen die meer zorg nodig hebben en daarom als een ‘kostenpost’ worden gezien voor de mensen die gezond zijn.
Ik vraag me soms af of die solidariteit niet juist ondergraven wordt door alle negatieve aandacht.
Gelukkig de gezonde mens; het kan morgen zomaar anders zijn. Afhankelijk zijn van de zorg van anderen is een (op)gave.
Gelukkig de mens die financieel voor zichzelf kan zorgen – ook op zijn oude dag. Bied je kinderen de kans om zich te ontwikkelen in plaats van je spaargeld. Zie ook mijn vorige blog.

Echte solidariteit is gebaat bij minder streven naar het eigen belang en meer naar het gemeenschappelijk belang. Als het de gemeenschap goed gaat dan gaat het ook goed met de individuen in die gemeenschap. Het omgekeerde is niet waar. Mensen hebben hun beperkingen, worden ziek, maken fouten etc. In een betrokken gemeenschap blijf je een kostbaar mens. In een samenleving gebaseerd op kosten en baten, word je vooral een kostenpost.

Bij solidariteit moet ik denken aan het verhaal van de ganzen.

Ganzen in V-formatie

In de herfst, als je de ganzen op weg naar het zuiden ziet gaan voor de winter, overvliegend in V-formatie, kun je denken aan de feiten die de wetenschap ontdekt heeft over de vraag waaróm ze op die manier vliegen.


Iedere vogel die met zijn vleugels slaat, creëert daarmee een opwaartse kracht voor de vogel die onmiddellijk achter hem vliegt.
Mensen die een gezamenlijke richting en een gevoel van gemeenschap met elkaar delen, kunnen sneller en gemakkelijker komen waarheen ze op weg zijn, omdat ze reizen met behulp van elkaars stuwkracht.
Als een gans uit formatie valt, voelt hij plotseling de remming en de weerstand bij zijn poging om alleen te vliegen … en hij gaat snel terug in formatie, om weer te profiteren van het hefvermogen van de vogel voor hem.
Als we net zo slim zijn als een gans, blijven we in formatie met diegenen die dezelfde richting als wij opgaan.

Als de gans op kop moe wordt, neemt hij een plaats meer naar achteren in en vliegt een andere gans op kop. Het is verstandig om van beurt te wisselen als je een veeleisende klus doet, net zoals de ganzen die naar het zuiden vliegen.
Ganzen “gakken” vanuit de achterhoede om degene die op kop gaan aan te moedigen om op snelheid te blijven.  Wat zeggen wij als wij van achteruit “gakken”?
Tenslotte, en dit is belangrijk, als een gans ziek wordt of gewond raakt door geweerschoten en daardoor uit formatie valt, vallen 2 andere ganzen met die gans mee en volgen hem naar beneden om hulp en bescherming te verlenen. Ze blijven bij de uitgevallen gans totdat die weer kan vliegen, of tot hij sterft; dan pas stijgen ze weer op om, in een andere formatie, zich weer bij hun groep te voegen.

Als we het verstand van een gans hebben, zullen we elkaar net zo bijstaan!

(bron onbekend)

Economische krimp – hoe erg is een stapje terug?

10 januari 2013

Cap Gemini vraagt aan 400 oudere werknemers om 10% van het salaris in te leveren. Er is de afgelopen dagen heel wat over geschreven en gezegd. Vooral in de sfeer van rechten en van vergelijken: oud tegenover jong, management tegenover werknemers, productieven tegenover minder productieven. De keuze lijkt demotie of je baan kwijt. En als dat de keuze is dan is de uitkomst duidelijk. Liever werken tegen 10% minder dan thuiszitten en 30% minder met zicht op bijstand. De positieve reacties keken vooral naar de winst van diversiteit. Teams die bestaan uit oud en jong hebben gezamenlijk meer kwaliteit in huis. Pleidooi voor leeftijdbewust personeelsbeleid – en dat gaat niet alleen over ouderen.

Waar we in alle discussies niet aan toe komen is nadenken over de samenleving waar we naar toe willen. De oude systemen, ontwikkeld na de industriële revolutie, kraken in hun voegen. De snelle economische groei van de afgelopen decennia heeft vooral welvaart gebracht maar het collectieve welzijn heeft geen gelijke tred gehouden.

De digitale revolutie leidt tot nieuwe succesvolle  vormen van samenwerking en financiering. We ruilen diensten, we werken samen op basis van uitwisseling van sociaal kapitaal, initiatieven worden gefinancierd op basis van crowdfunding. De samenleving die zich hier gaat aftekenen is niet gebaseerd op geld met geld maken, op groei van bezit. Het nieuwe hebben is delen.

Hoe erg is dan een stapje terug. Als ervaringsdeskundige (grote stappen terug)  weet ik dat er momenten zijn dat je moet slikken. Maar uiteindelijk zit geluk niet in je salarisstrookje maar in hervinden van je eigen kracht om met tegenslagen om te gaan. Als we ons realiseren dat we naar een samenleving toegaan waarin het een tandje minder mag en kan dan lopen we nog wel tegen een aantal knelpunten aan. En de lastigste daarvan is dat schulden gebaat zijn bij inflatie en economische groei. Je schuld wordt in dat systeem immers vanzelf minder. Die schuldenlast daar moeten we dus wat mee. Een schone taak voor economen.

Als we met elkaar besluiten dat we het in – zeg 2005 – toch goed hadden. En we gaan terug naar het salarisniveau van 2005. En dan gelijk maar de topmanagers in de publieke sector naar het niveau van een ministerssalaris. (Ja, ik weet het: Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren – Elsschot). Volgens mij zou er dan heel wat verongelijktheid omgezet worden in plezier en solidariteit.
Utopie of een kwestie van geduld?

Verbinding tussen kerk en Occupy-beweging?

De Occupy-beweging heeft ook in Amersfoort een groep mensen op de been gekregen die protesteert tegen de uitwassen van onze cultuur, tegen de waanzin. Kunnen de kerken dit initiatief ondersteunen door op koopavond bijvoorbeeld de Joriskerk in het centrum van Amersfoort open te stellen voor een wake? Liturgie als ondersteuning van het protest, als tegengeluid. De kerk heeft met rituelen en symbolen vormen in huis die zeggingskracht hebben.

30 oktober 2011

Zondag 23 oktober twitterde ik: “Zoek verbinding preek @joskamerheer #society3.0 @OccupyAfoort #mindfulness @chrisgrijns Kan mooie mix in 033 worden? #bierkaaiwordtvrede

Beetje cryptisch is het wel. Een toelichting vraagt om meer dan 140 tekens. “Verbinding tussen kerk en Occupy-beweging?” verder lezen