Zorgen over de zorg

Er gebeurt nogal wat in de zorg. Werk jij als professional in de zorg? Ik wil graag mensen interviewen die zien wat er misgaat, die mee willen denken over hoe het anders kan. Ik weet nog niet waar dit toe leidt. Misschien een E-book? Een zwartboek, een ideeënboek? Of een receptenboek voor een betere organisatie van de zorg?
Stuur een e-mail dan maken we een afspraak voor een interview.

handen29 november 2013

Zorgen over de zorg? Wie deelt zijn zorgen met mij?

Er gebeurt nogal wat in de zorg. Drie transities naar de gemeenten; financieringsstromen veranderen; zorg en wonen uit elkaar zonder overgangsregeling. Professionals voelen zich niet gehoord en gezien. Bewoners maken zich zorgen of ze nog wel kunnen blijven wonen; familie maakt zich zorgen over geliefden die afhankelijk zijn van zorg.
Meer informatie

Als ik mensen in mijn omgeving spreek die in of voor de zorg werken dan ben ik bang dat we over vijf jaar een parlementaire enquête krijgen naar wat hier is misgegaan en hoe we het zo ver hebben kunnen laten komen.

Ik wil graag mensen interviewen die zien wat er misgaat, die mee willen denken over hoe het anders kan.  Ik weet nog niet waar dit toe leidt. Misschien een E-book? Een zwartboek, een ideeënboek? Of een receptenboek voor een betere organisatie van de zorg?

Ik laat me graag verrassen door het proces. Ben jij of ken jij een zorgprofessional? Stuur een e-mail dan maken we een afspraak voor een interview.

Gezondheidszorg en de houdbaarheid van de verzorgingsstaat.

Gezondheidszorg en de houdbaarheid van de verzorgingsstaat.
Hoe denken we over zorg? Hoe ver gaat het recht op zorg en welke rol heeft de staat? Over solidariteit en verantwoordelijkheid. Over zorg als economische factor en de markt. Zorg als schaars goed en verdeling op basis van waarden als gelijke toegang en solidariteit. En uiteindelijk de vraag naar verzoening met onze sterfelijkheid. Gedachten bij het filosofisch kwintet van 15 juli.

16 juli 2012

Het filosofisch kwintet van 15 juli: Hoe denken we over zorg? Hoe ver gaat het recht op zorg en welke rol heeft de staat?
De bron van zorg is te vinden in de caritas, het christendom. Zorg voor elkaar die de eigen kring overstijgt. Vanaf het einde van de 18e eeuw is onder invloed van het kapitalisme de zorg een maatschappelijk belang geworden. Gezonde mensen kunnen bijdragen aan de productiviteit. In de loop van de 20e eeuw is de zorg verschoven van de kerk naar de staat.
Gesteld kan worden dat de gezondheidszorg wat mag kosten als het betekent dat mensen genezen worden (=weer kunnen bijdragen aan de productie). Zorg vanuit compassie is minder vanzelfsprekend. Ten eerste zijn hulpverleners opgeleid om te genezen, in ieder geval handelend op te treden. Maar ook de aandacht voor evidence based werken heeft de ruimte voor compassie verkleind. Wat is het draagvlak voor zorg waarvan ‘het nut’ niet is bewezen? Opgemerkt werd dat het nut van aandacht in de behandeling niet is bewezen. Ik heb hier niet direct concrete verwijzingen naar onderzoeksrapporten maar ik weet vrijwel zeker dat er wel onderzoek is gedaan waarin de meerwaarde van aandacht is aangetoond.

Recht op zorg
Zorg is een schaars goed en belangrijke principes bij de verdeling hiervan zijn waarden als gelijke toegang en solidariteit. Er is een collectieve verzekering die alleen kan blijven functioneren als de zorg niet onbeperkt beschikbaar is. Solidariteit kent ook grenzen: wat ben ik bereid om voor de gezondheid van de ander (buiten mijn directe kring) te betalen. Zorg is ook breder dan ziekte en omvat ook preventie en welzijn. Hoe ver gaat de solidariteit als het gaat over cosmetische chirurgie?
In de discussie werd enkele malen gesteld dat gezondheid belangrijk is om ‘normaal’ te kunnen functioneren. Maar het is belangrijk te erkennen dat ook de patiënt die afhankelijk is van anderen kwaliteit van leven kan hebben. Anders dreigt het gevaar dat we individuen beoordelen naar hun bijdrage aan de samenleving in de sfeer van productiviteit. Dan wordt de discussie wel een enge en dat zal niet zo bedoeld zijn, mag ik hopen.

Solidariteit en verantwoordelijkheid
De focus moet liggen op preventie. Niet achteraf als iemand al ziek is. Dit voorkomt onverkwikkelijke discussies of ziekte en ongeval voorkomen had kunnen worden als de patiënt een gezonde (minder riskante) levensstijl had gehad. Terecht werd gesteld dat we allemaal irrationeel, onverstandig gedrag vertonen dat gevolgen kan hebben voor onze gezondheid. De solidariteit onder het systeem wordt ondermijnd als we de risico’s in kaart brengen en bepalend laten zijn voor de kosten en toegankelijkheid van zorg.
Het principe van wederkerigheid krijgt weinig aandacht in de discussie over solidariteit. Vandaag ben ik gezond maar morgen kan mijn perspectief 180° gekanteld zijn. En als dat mij of één van mijn geliefden overkomt dan kijk ik anders naar kosten en solidariteit.

Zorg als economische factor
Er is zorg over de stijgende kosten. Er is overeenstemming over het idee dat het budget vastgesteld moet worden voor een basispakket dat begrensd is. Wie meer wil moet dat zelf regelen, al dan niet met behulp van een verzekering. De schaarste maakt ook dat hulpverleners ‘nee’ moeten kunnen verkopen als de vraag buiten de vastgestelde grenzen valt.
Wat ik mis in deze discussie is de gedachte dat de gezondheidszorg ook een belangrijke bron is van economische groei. Het is één van de weinige sectoren waarin banengroei is. Vanuit de kapitalistische gedachte draagt de zorg er ook toe bij dat mensen langer gezond blijven en dus langer kunnen bijdragen – zie ook de discussie over de stijgende pensioenleeftijd.
Er is ook weinig aandacht voor de echte oorzaak van de groeiende vraag en de bijbehorende kosten; namelijk de groei van de technische mogelijkheden. En hoe zit het met de maatschappelijke kosten? Je wilt alles geprobeerd hebben om jouw gezondheidsprobleem op te lossen. Op individueel niveau betekent dit soms winst want het leidt tot de gewenste uitkomst: genezing. Voor anderen betekent dit een toename van lijden. Want de behandeling veroorzaakt schade en hoop die uiteindelijk niet vervuld wordt kan zwaarder vallen dan wanneer je gelijk de klap moet incasseren. Wat is de balans van geluk en lijden op macroniveau?

En dan natuurlijk de werking van de markt in de zorg. Sinds de markt de ruimte krijgt, zijn de kosten exponentieel gestegen. De beleidsmakers doen voorkomen alsof dit gescheiden ontwikkelingen zijn maar het gezonde verstand zegt wat anders. Vanmorgen (16 juli) op de voorpagina van Trouw: “Verzekeraars letten niet op zorgkwaliteit. Zorgverzekeraars maken de belofte van de marktwerking niet waar.
De markt heeft ook zijn eigen belangen. Het is een bedrijf geworden dat omzet (=behandelingen en nieuwe markten) moet genereren. De markt heeft belang bij groei en de samenleving heeft belang bij begrenzing van de groei. En weer een ander deel van de markt heeft belang bij ongezond gedrag. Kijk naar de effectieve lobby van de tabaksindustrie.

We moeten ons verzoenen met onze sterfelijkheid
De toename van de mogelijkheden om te genezen kunnen het zicht op de grenzen hiervan belemmeren. We voeren een eindeloze strijd tegen het einde. We zijn zo langzamerhand af van het idee van de maakbare samenleving maar daar lijkt het idee van een maakbare gezondheid voor in de plaats te zijn gekomen. Het is mooi dat we langer vitaal blijven – mede dankzij de mogelijkheden van de geneeskunde. Maar het beperkt ons vermogen om beperkingen en uiteindelijk verval te accepteren. We hopen voortdurend op nieuwe ontwikkelingen die het einde kunnen uitstellen.
De waarde van de publieke discussie over de kwaliteit van leven en de eindigheid van het bestaan is dat deze discussie het gesprek tussen behandelaar en patiënt kan faciliteren.